Là cha mẹ, chúng ta thường có xu hướng tìm cách giải quyết sự nhàm chán của con ngay khi nó xuất hiện.

Một đứa trẻ than phiền rằng mình không có gì để làm, và chỉ trong vài giây, luôn có một giải pháp sẵn sàng. Video, trò chơi, thiết bị điện tử, hoạt động hay một tiết học đều có thể nhanh chóng lấp đầy khoảng thời gian trống.

Tuy nhiên, các nghiên cứu giáo dục cho thấy rằng những khoảng thời gian nhàm chán đôi khi lại có giá trị hơn nhiều so với những gì phụ huynh nghĩ.

Trên thực tế, khả năng tự xoay xở trong những khoảng thời gian không có kế hoạch sẵn có mối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển của năng lực học tập độc lập, tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và tính kiên cường. Đây cũng chính là những kỹ năng mà các trường quốc tế hàng đầu cũng như chương trình Cambridge hướng tới nhằm chuẩn bị cho học sinh bước vào đại học, sự nghiệp tương lai và thành công lâu dài trong cuộc sống.

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, chỉ riêng kiến thức học thuật không còn là đủ. Trẻ cần có sự tự tin và năng lực để suy nghĩ độc lập, giải quyết vấn đề và thích ứng với những tình huống mới. Đôi khi, những kỹ năng đó lại bắt đầu được hình thành từ những lúc trẻ nhàn rỗi.

Tại sao học tập độc lập là trọng tâm của Chương trình Cambridge?

Một trong những đặc điểm nổi bật của Chương trình Quốc tế Cambridge là chú trọng phát triển những người học độc lập.

Bên cạnh việc hướng tới kết quả học tập xuất sắc, chương trình còn giúp học sinh trở thành những người học tự tin, có trách nhiệm, biết suy ngẫm, sáng tạo và tích cực tham gia vào quá trình học tập. Những phẩm chất này hỗ trợ thành công cả trong và ngoài lớp học.

Tại Chương trình Quốc tế Cambridge (CIP) của Trường Quốc tế Nhật Bản, chúng tôi tin rằng giáo dục không chỉ nhằm chuẩn bị cho các kỳ thi mà còn giúp học sinh sẵn sàng trước những thách thức và cơ hội trong suốt cuộc đời.

Học tập độc lập là nền tảng để đạt được mục tiêu đó.

Những học sinh biết tự quản lý việc học, chủ động đặt câu hỏi, tìm kiếm giải pháp và duy trì sự tò mò vượt ra ngoài phạm vi lớp học thường có nhiều lợi thế hơn khi bước vào đại học cũng như môi trường làm việc hiện đại.

Điều thú vị là sự nhàm chán có thể góp phần phát triển rất nhiều năng lực như vậy.

Điều gì xảy ra khi trẻ cảm thấy nhàm chán?

Sự nhàm chán thường bị nhìn nhận như một điều tiêu cực. Tuy nhiên, dưới góc độ phát triển trẻ em, nó lại tạo ra những cơ hội quan trọng cho sự trưởng thành.

Khi trẻ không liên tục được giải trí, các em buộc phải tự tạo ra ý tưởng cho riêng mình. Các em phải tự quyết định sẽ sử dụng thời gian như thế nào, theo đuổi điều mình yêu thích và vượt qua cảm giác khó chịu ban đầu khi không có sẵn điều gì để làm.

Quá trình này giúp phát triển:

- Tư duy độc lập

- Khả năng sáng tạo

- Kỹ năng giải quyết vấn đề

- Khả năng tự quản lý bản thân

- Kỹ năng ra quyết định

- Tính chủ động

Đây đều là những phẩm chất gắn liền với một người học độc lập thành công.

Thay vì là dấu hiệu cho thấy có điều gì đó không ổn, sự nhàm chán đôi khi lại chính là điểm khởi đầu cho khám phá, sáng tạo và học tập sâu sắc hơn.

Mối liên hệ giữa sự nhàm chán và tư duy phản biện

Nhiều phụ huynh mong muốn con phát triển tư duy phản biện mạnh mẽ, nhưng điều đó đòi hỏi trẻ phải có cơ hội suy nghĩ một cách độc lập.

Khi trẻ luôn bận rộn với những hoạt động được sắp đặt sẵn, phần lớn thời gian các em chỉ đang phản hồi với những nội dung do người khác tạo ra. Trong những khoảng thời gian không có kế hoạch trước, trẻ bắt đầu tự tạo ra ý tưởng của riêng mình.

Một đứa trẻ có thể nghĩ ra một trò chơi mới, thiết kế dự án, sáng tác câu chuyện, chế tạo đồ vật từ những vật liệu có sẵn trong nhà hoặc tìm hiểu một chủ đề mà mình quan tâm.

Mỗi hoạt động trong số đó đều đòi hỏi sự lập kế hoạch, ra quyết định, thử nghiệm và suy ngẫm.

Những trải nghiệm này góp phần phát triển tư duy phản biện – một năng lực ngày càng được các trường đại học, nhà tuyển dụng và các nhà giáo dục trên toàn thế giới đánh giá cao.

Các trường quốc tế phát triển kỹ năng thế kỷ 21 như thế nào?

Các trường quốc tế hàng đầu ngày càng tập trung chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng trước một tương lai nhiều biến động.

Mặc dù không ai có thể dự đoán chính xác những nghề nghiệp sẽ tồn tại trong hai mươi năm tới, các nhà giáo dục đều thống nhất về tầm quan trọng của những năng lực có thể chuyển đổi và áp dụng trong nhiều bối cảnh khác nhau.

Những kỹ năng quan trọng cho tương lai

- Sáng tạo

- Hợp tác

- Khả năng thích ứng

- Giao tiếp

- Tư duy phản biện

- Tính kiên cường

- Học tập độc lập

Đây đều là những kỹ năng thế kỷ 21 giúp học sinh thích ứng với sự thay đổi và duy trì khả năng học tập suốt đời.

Việc phát triển các kỹ năng này đòi hỏi nhiều hơn việc truyền đạt kiến thức. Trẻ cần có cơ hội khám phá, thử nghiệm, mắc sai lầm và tự mình tìm ra giải pháp. Những khoảng thời gian không được lên kế hoạch trước chính là môi trường lý tưởng để điều đó diễn ra.

Thiết bị điện tử, sức khỏe tinh thần và hoạt động vui chơi tự do

Công nghệ đã mang lại nhiều cơ hội học tập giá trị. Tuy nhiên, một trong những thách thức của các gia đình hiện đại là sự nhàm chán ngày càng trở nên hiếm hoi.

Khi điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc tivi luôn sẵn có, trẻ sẽ ít có cơ hội phát triển khả năng tự định hướng thông qua việc tự tạo ra các hoạt động giải trí cho bản thân.

Điều này không có nghĩa là phản đối công nghệ mà là hướng tới sự cân bằng.

Sức khỏe tinh thần của học sinh phụ thuộc vào sự kết hợp hài hòa giữa việc học tập có định hướng, tương tác xã hội, hoạt động thể chất, trải nghiệm sáng tạo và những khoảng thời gian nghỉ ngơi.

Bằng cách bảo vệ những khoảng thời gian không được lên lịch trước, phụ huynh có thể giúp con phát triển cả tính độc lập lẫn khả năng phục hồi cảm xúc – những yếu tố quan trọng cho thành công lâu dài.

Sự nhàm chán không đồng nghĩa với mất hứng thú

Điều quan trọng là cần phân biệt giữa sự nhàm chán lành mạnh và tình trạng mất hứng thú thực sự.

Sự nhàm chán lành mạnh chỉ mang tính tạm thời. Ban đầu trẻ có thể không biết làm gì, nhưng sau đó các em sẽ bắt đầu sáng tạo, khám phá, đọc sách, tưởng tượng hoặc vui chơi.

Ngược lại, mất hứng thú có thể biểu hiện qua việc thu mình kéo dài, thiếu động lực hoặc không còn hứng thú với nhiều khía cạnh khác nhau trong cuộc sống.

Đối với phần lớn trẻ em, việc thỉnh thoảng cảm thấy nhàm chán không phải là vấn đề cần được giải quyết. Đó đơn giản là một phần của quá trình học cách quản lý thời gian, điều chỉnh cảm xúc và trở nên độc lập hơn.

Phụ huynh có thể giúp trẻ học tập độc lập tại nhà như thế nào?

Cho trẻ thời gian không có kế hoạch sẵn

Không phải mọi buổi chiều đều cần được lấp đầy bởi các lớp học, câu lạc bộ hoặc những hoạt động có tổ chức.

Đừng đưa ra giải pháp ngay lập tức

Khi trẻ nói rằng mình đang chán, hãy khuyến khích con tự nghĩ ra ý tưởng trước khi người lớn can thiệp.

Khuyến khích sự sáng tạo

Tạo điều kiện để trẻ tiếp cận sách, học liệu mỹ thuật, đồ chơi lắp ghép, câu đố và các hoạt động giàu trí tưởng tượng.

Làm gương về tinh thần học hỏi

Những đứa trẻ nhìn thấy người lớn đọc sách, học hỏi và khám phá những sở thích mới thường có xu hướng hình thành những thói quen tương tự.

Giúp trẻ sẵn sàng cho thành công trong tương lai

Những người học thành công nhất không phải lúc nào cũng là những người nhận được nhiều chỉ dẫn nhất. Thông thường, đó là những học sinh biết suy nghĩ độc lập, tự quản lý việc học của mình và luôn giữ được sự tò mò với thế giới xung quanh.

Tại Trường Quốc tế Nhật Bản, Chương trình Quốc tế Cambridge được thiết kế nhằm phát triển những người học độc lập, sẵn sàng đối mặt với những thách thức trong tương lai, học tập ở bậc đại học và thành công lâu dài trong cuộc sống.

Bên cạnh chất lượng học thuật, chúng tôi đặc biệt chú trọng phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, sức khỏe tinh thần của học sinh và những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

Đôi khi, một trong những cách hiệu quả nhất để hỗ trợ sự phát triển của trẻ lại vô cùng đơn giản:

Hãy cho trẻ cơ hội được cảm thấy nhàm chán.

Chính sự sáng tạo, tự tin và tính độc lập được hình thành từ những khoảng thời gian ấy sẽ trở thành hành trang quý giá giúp các em thành công trong tương lai.