Longform: Điều gì sẽ xảy ra nếu bắt con làm những bài tập khó? 

Đó là câu hỏi mà GS.Kageyama (60 tuổi, Nhật Bản) mở đầu buổi tọa đàm do Trường Quốc tế Nhật Bản tổ chức. Thầy giáo nổi tiếng thế giới này đã trả lời luôn: “Dần dần cảm giác sợ hãi sẽ xuất hiện. Khi không giải quyết được những bài toán khó thì các con sẽ chùn bước và nghĩ mình sẽ chẳng làm được việc gì cả”.

Diễn giả Kageyama tại buổi tọa đàm ngày 16/9

Ngày 16/9 vừa qua, buổi tọa đàm với chủ đề “Dạy trẻ phát triển, ngoài những mô phạm thông thường” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo giáo viên, phụ huynh trong và ngoài trường. Suốt 2 tiếng của buổi tọa đàm, thầy Kageyama đã chia sẻ nhiều điều thiết thực về những nhận thức, quan điểm và phương pháp dạy trẻ để học tập tốt hơn. Chúng tôi tổng thuật lại nội dung của buổi tọa đàm với mong muốn quý phụ huynh quan tâm nhưng không tham dự được có thể theo dõi qua đây và hi vọng sẽ gợi mở những cách thức phù hợp trong việc dạy dỗ con em mình ngày càng tốt hơn.

*Trong bài tổng thuật này, chúng tôi xin đặt tựa đề theo một số nội dung nổi bật mà diễn giả Kageyama chia sẻ để quý vị tiện theo dõi.

Làm nhanh những điều đơn giản

Nếu bắt con làm những bài toán khó thì dần dần cảm giác sợ hãi sẽ xuất hiện. Khi không giải quyết được những bài toán khó thì các con sẽ chùn bước và nghĩ mình sẽ chẳng làm được việc gì cả. Điều quan trọng là các con làm rất nhanh điều đơn giản, giải quyết vấn đề được đưa ra trong thời gian ngắn. Không quan trọng là các con có thể làm bài tập trong một khoảng thời gian rất dài. 

Tôi xin giới thiệu một chút bản thân mình. Tôi sinh năm 1958. Thông thường tại Nhật Bản, 60 tuổi sẽ nghỉ hưu, không làm việc nữa nhưng tôi càng muốn cống hiến nhiều hơn cho sự nghiệp giáo dục trẻ em. Từ năm 1981, tôi bắt đầu làm giáo viên tiểu học. Từ năm 2000 trở đi, người ta có những nghi vấn về nền giáo dục của Nhật. Hội Giáo dục Nhật Bản gặp nhiều khó khăn, gay go và đã công nhận những thành tích đạt được theo phương pháp Kageyama.

Năm 2004, tôi được Thủ tướng Shinzo Abe mời làm việc với tư cách là ủy viên giáo dục trực thuộc Chính phủ. Thời điểm đó, người ta phát triển phương pháp dùng máy tính để học tập và tôi có cơ hội làm việc với tỷ phú Bill Gates. Trong khoảng hơn 10 năm, cuốn sách luyện tập của tôi bán được hơn 15 triệu cuốn.

Sau đây, tôi xin giới thiệu vì sao phương pháp của tôi lại được ưa chuộng và phát triển như vậy. 

Tầm 30 tuổi, tôi có đến một ngôi trường ở vùng nông thôn, trang thiết bị nghèo nàn và khả năng học tập của nhiều học sinh thấp kém. Tôi nghĩ làm thế nào để phát triển các bạn học sinh và tôi đã làm phương pháp của mình trong hơn 10 năm. Kết quả là một khóa có 50 học sinh thì có tới 10 bạn đỗ vào 2 trường đại học danh giá của Nhật là Đại học Tokyo và Đại học Kyoto. Trước khi áp dụng phương pháp này thì không hề có trường hợp nào đỗ vào trường đại học danh tiếng như vậy. Nên khi có kết quả này đã có rất nhiều cơ quan báo chí và mọi người tò mò, quan tâm.

Quan trọng là tôi đã dạy từ cấp tiểu học.

Mọi người nghĩ rằng để vào trường đại học tốt thì cần chú ý từ cấp 3. Phương pháp của tôi là áp dụng cho tất cả học sinh để đều có cơ hội vào các trường đại học tốt. Quan trọng nhất là giáo dục các em tầm tuổi mầm non và cấp 1.

Tôi đã làm việc tại Trường Tiểu học Ritsumeikan. Tại trường có đánh thứ tự học sinh xem học lực của các bạn xếp thứ bao nhiêu. Sau khi tốt nghiệp tiểu học các bạn có thành tích rất là cao. Người ta đã đưa ra kết luận rằng thứ tự xếp hạng đầu vào và đầu ra của học sinh không liên quan với nhau. Có những bạn đầu vào lớp 1 tốt nhưng đầu ra lớp 6 (tại Nhật Bản, bậc tiểu học đến lớp 6 – PV) không cao và ngược lại nhờ sự nỗ lực.

Thành tích học tập khi các con học lớp 3 và tốt nghiệp Tiểu học gần giống nhau. Tôi nghĩ rằng thành tích và cách học tập các con học lớp 1, 2 vô cùng quan trọng, quyết định cuộc đời của các con. Vì vậy, dù là học sinh người Nhật hay Việt Nam thì cũng tương đồng.

Tôi xin giải thích một chút. Trường tiểu học mà tôi vừa chia sẻ đã áp dụng liên tiếp phương pháp liên tục từ lớp 1 đến lớp 6. 

Tại Nhật, người ta cho rằng quan trọng là khả năng suy nghĩ của học sinh nên trong bài kiểm tra chia làm 2 loại: A là bài cơ bản, có thể học thuộc và tính toán thông thường và B là cần phải suy nghĩ. 

Ví dụ trong bóng đá. Nếu muốn giỏi bóng đá đầu tiên là luyện tập thường xuyên những động tác cơ bản. Kể cả tập piano đầu tiên là luyện ngón tay. 

Mọi người suy nghĩ xem làm sao để con em mình thông minh hơn, học tốt hơn?

Có 2 phương án: A là suy nghĩ kĩ càng những vấn đề khó và B là làm nhanh những vấn đề đơn giản. 

Kết quả là đáp án B. Quan trọng nhất là cụm từ “làm nhanh”. Tôi cũng nghe chia sẻ tại Trường Quốc tế Nhật Bản đang áp dụng phương pháp 100 ô tính của tôi.

Nếu bắt các con làm bài toán khó mà chưa chắc kiến thức cơ bản thì quá sức. Nhưng khi làm chắc những vấn đề đơn giản sau đó mới chuyển sang vấn đề khó hơn. Các con làm được sẽ tự tin vào bản thân mình.

Sau khi áp dụng phương pháp của mình, tôi có vài kết luận nhỏ như sau: Não bộ của trẻ hay của chúng ta có hoạt động tốt không thể hiện qua sự tập trung. Điều này không chỉ dừng ở học tập, kể cả vui chơi hay giúp đỡ một ai đó cũng cần tập trung, làm mau. Và thứ 2, thông qua hoạt động nhanh sẽ giúp ích cho gia tăng tốc độ hoạt động của não bộ. 

Có một điều ngạc nhiên là các con tăng tốc thực hiện những phép tính đơn giản sẽ giúp ích cho các con khi chuyển sang những vấn đề khó hơn. Khi các con làm tốt 100 ô tính thì dù các con không cần ôn luyện và làm quá nhiều bài tập khó thì vẫn có thể làm tốt những bài tập ứng dụng vì liên quan đến hoạt động của não bộ. Vì khi làm nhanh phép tính thì làm não bộ hoạt động nhanh hơn. 

Thầy Kageyama cầm đồng hồ bấm giờ trong lúc cho học sinh lớp 2-2, Hệ JIP làm toán theo phương pháp 100 ô tính

Điều cấm kị nhất là ép các con làm bài nhiều

Có một điều mọi người đừng nhầm là không cần giảm lượng kiến thức cần học mà là lượng kiến thức giữ nguyên lại giảm thời gian học tập. 

Dụng cụ cần thiết nhất trong học tập của các con chính là chiếc đồng hồ. 

Gần đây tôi đã áp dụng cho các bạn mầm non đeo đồng hồ đeo tay. Nó vô cùng quan trọng cho việc xem lượng kiến thức như vậy thì hoàn thành trong khoảng thời gian bao lâu. Mọi người nghĩ trẻ mầm non không làm được những điều phức tạp. Nhưng không phải.

Tôi đã làm việc với hãng đồng hồ Seiko sản xuất ra chiếc đồng hồ có bấm giờ, mỗi tháng bán được khoảng 1.000 chiếc và những người sử dụng đã thấy được hiệu quả. Các con sẽ quản lý thời gian của mình cả việc học tập và sinh hoạt, đề ra mục tiêu để cố gắng đạt được mục tiêu ấy. 

Cho các con tự đề ra khoảng thời gian để hoàn thành bài tập. Điều cấm kị nhất là ép các con làm bài nhiều.

Khi các con làm xong nhanh, mẹ khen là được rồi. Nhưng có những điều không nên nói, chẳng hạn như thúc giục con làm thêm bài khi thời gian còn thừa. Như thế sẽ khiến trẻ nghĩ là làm nhanh thì mẹ lại càng bắt học nhiều hơn, vô tình khiến thời gian học tập của con kéo dài. Nó không tốt cho việc học của các con. 

Ở Nhật, nhiều người kéo dài việc học bài của con, nếu như cứ như vậy suốt những năm học từ cấp 1 đến cấp 3 thì dần sẽ làm giảm rất nhanh khả năng tập trung của trẻ. Các con sẽ nghĩ rằng học hành chán lắm, mình không học được. 

Tại Nhật vô cùng nhiều trường học, nhiều trung tâm áp dụng làm phương pháp 100 ô tính của tôi.

Thông thường, não bộ con người thường tập trung vào làm những thứ dễ. Những bài khó không làm được thì mình sẽ không tập trung làm nó. 

100 ô tính không phải để thực hiện phép tính mà là để luyện tập não bộ, phải làm hàng ngày trở thành một thói quen. 

Khi các con vừa làm được bài lại được bố mẹ khen ngợi thì sẽ giúp trẻ hứng thú học hơn. Đó là một trong những điều cơ bản thể hiện qua sự tập trung. Những bạn học tốt thường là bạn ham học. Những bạn chăm chỉ luyện tập bóng đá đều có khả năng, còn không có hứng thú thì không muốn nỗ lực vì điều đó.

Thầy Kageyama hướng dẫn học sinh cách hít vào, thở ra để giải tỏa căng thẳng, áp lực

Sự liên kết hoạt động của não bộ

Quan trọng là tạo ra sự hứng thú trong những năm đầu tiên và cố gắng cho con học trong một khung giờ cố định. 

Mỗi bạn có khung giờ học tập hiệu quả khác nhau. Hiện tại có nhiều nơi ở Nhật áp dụng phương pháp của tôi. Khi cho trẻ học trong một khung giờ cố định sẽ tạo thói quen cho trẻ. Môi trường học tập tại nhà như thế nào rất quan trọng. 

Con số thống kê lớp 3, với những bạn học sinh có thể làm 100 ô tính trong 1 phút 29 giây chỉ có 3 bạn, có 12 bạn trên 3 phút. Nhưng hàng ngày lặp đi lặp lại thì số các bạn làm nhanh tăng lên rất nhiều. Suốt một tuần làm một bài tương tự nhau sau đó đổi sang bài khác. Số lượng các bạn làm nhanh tiếp tục tăng lên. 

Ngày thứ 3 tuần sau đó có 10 bạn nằm trong số 1 phút 29 giây nhưng tới ngày thứ 4 tăng lên con số 28. 

Có những người thấy mình luyện tập mãi mà không giỏi nhưng đến một lúc nào đó lại giỏi. Đó là sự liên kết hoạt động của não bộ. Hàng ngày lặp đi lặp lại một hoạt động sẽ dẫn truyền, liên kết với não bộ. Đến một ngày sẽ thấy sự trưởng thành, tăng tốc độ trong não bộ của các con. 

Gần đây, tôi có nhiều giờ giảng và thấy rằng sự rèn luyện trong một tuần đã tạo ra sự thay đổi trông thấy và mọi người thấy được tầm quan trọng của sự tập trung trong học tập. 

Các bé dưới 10 tuổi thì cố gắng làm trong vòng 2 phút và trên 10 tuổi thì làm trong vòng 1 phút. Nhưng có những bạn học sinh vốn dĩ thời gian làm bài rất dài. 

Sau khi đã làm tốt phép cộng, phép trừ thì sẽ chuyển sang làm phép nhân, phép chia. Có những bạn làm 100 phép chia có dư chỉ trong 1 phút 30 giây. 

Chỉ cần các con làm tốt hơn thì hứng thú sinh ra từ đấy. Tế bào não điều khiển về học tập và tâm tư, tình cảm. 

Ở Trường Tiểu học Lizuka, học lực của các con đã tăng lên và tình trạng bạo lực hay những điều không tốt cũng gần như rất ít so với mặt bằng chung của Nhật Bản. Đó là sau khi áp dụng phương pháp Kageyama còn trước khi áp dụng thì tình trạng bạo lực không tốt thường xuyên xảy ra. Thế nên, nhà trường không cần bỏ tiền tuyển những giáo viên giải quyết vấn đề đó mà để dành tiền đó cho việc học tiếng Anh trực tuyến với giáo viên Philippines. 

Những bạn đã học tốt phương pháp này, khả năng tập trung sẽ tăng hơn nữa khi học tiếng Anh trực tuyến với thầy cô nước ngoài. Vùng Lizuka vốn dĩ có 130.000 người nhưng hiện đã có rất nhiều gia đình chuyển đến vùng này để con em có cơ hội học tập tại trường, cụ thể tăng lên tới 150.000 người.  

Phản ứng của não bộ khi làm việc đơn giản thì não bộ hoạt động rất tốt. Khi các phép tính khó, lẽ ra phải động não nhưng nghiên cứu thì não trẻ lại gần như không hoạt động.

Thầy kiểm tra bài làm của từng học sinh trong lớp với sự tỉ mỉ, cẩn thận

Thông minh hay không thông minh?

Trí tuệ các em có sẵn từ khi sinh ra hay có được trong rèn luyện? Sự thật là trí tuệ có thể thay đổi thành nhờ vào quá trình rèn luyện của các em. Đây cũng là một nghiên cứu mà tôi nhận được từ Bộ Giáo dục và Khoa học Nhật Bản, áp dụng 4.000 em học sinh. Nhiều người tin là chỉ số IQ gần như quy định sẵn khi sinh ra. Tuy nhiên qua quá trình luyện tập thì IQ có thể thay đổi được. 

Đây là kết quả nghiên cứu của chúng tôi. Những bạn học tốt thì học tốt hơn, còn những bạn lúc đầu không học tốt thì trở nên học tốt. Có bạn thay đổi bản thân mình tiến bộ rất nhiều.

Điều tôi ngạc nhiên khi làm việc tại nhiều trường học ở Nhật, đó là, có những bạn học kém nhưng sau khoảng thời gian 1-2 năm đã vượt lên top đầu ở lớp. Ở Nhật, người ta suy nghĩ có nhiều bạn phát triển không bình thường, không có khả năng học tập và mỗi trường có khoảng 6% học sinh như vậy. 

Tuy nhiên, khi tôi áp dụng phương pháp học của mình vào thì thấy không có bạn nào không có khả năng học tập. Điều ấy cho thấy áp dụng phương pháp 100 ô tính và quá trình đọc ra thành tiếng thì đã tác động rất nhiều đến kết quả học tập của các em, sự tiến bộ này thay đổi trong thời gian ngắn. 

Khi phương pháp này áp dụng 5-6 năm thì sự thay đổi còn rõ rệt hơn nữa. Quan trọng là không phải mỗi giáo viên làm theo một cách mà mình yêu thích mà cả trường phải là một thể thống nhất, quán triệt phương pháp giáo dục của trường. Như vậy cũng có những giáo viên thay đổi phương pháp giảng dạy mà vẫn không làm mất đi “màu sắc” của mình. 

Các giáo viên chỉ cần suy nghĩ làm sao để phù hợp với cách giảng dạy của trường để đạt mục tiêu giáo dục tốt hơn. Khi có sự thống nhất như vậy, áp dụng phương pháp Kageyama sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. 

Tuy nhiên, có một vấn đề là ở Nhật Bản giáo viên chuyển đổi công việc liên tục xảy ra nên rất khó để áp dụng lâu dài phương pháp này, khoảng 5-6 năm. 

Vì thế có nhiều nơi ở Nhật Bản đã áp dụng phương pháp này bằng cách làm thành giáo án điện tử, chỉ cần cho vào máy tính là học được.

Tại một cửa hàng ở Luân Đôn (Anh), cuốn sách luyện tập 100 ô tính được bán với số lượng rất nhiều. Khoảng 200 triệu đĩa cũng đã được bán trên toàn cầu. Nó đã vượt qua lãnh thổ quốc gia.

Thầy hướng dẫn cả lớp đọc to thành tiếng một đoạn văn tiếng Nhật có nhịp điệu

Hãy đọc thành tiếng

Khi đọc sách thì nên đọc như nào? 

Nên chọn câu dễ hiểu, dễ đọc hay là các câu khó đọc được truyền lại từ xa xưa. Tôi nhận thấy mặc dù là những câu khó nhưng cho các bé từ mầm non đọc thì đều rất thích thú. Cho học sinh đọc to thành tiếng thì không chỉ có ở mỗi Nhật mà tôi thấy ở Trung Quốc, Israel và ở Việt Nam cũng áp dụng như vậy. 

Tôi mong phương pháp đọc to thành tiếng này được áp dụng cho trẻ rộng rãi ở Việt Nam.

Trong kho tàng văn học Việt Nam có rất nhiều câu thơ, ca dao, tục ngữ có thể áp dụng được. Những câu có ý nghĩa khó truyền lại từ ngày xưa không phải chờ cho các con lớn lên rồi mới dạy mà ngay từ bé có thể cho các con học để thấm nhuần được trong bộ não của mình.

Tôi xin chia sẻ câu chuyện ngoài lề một chút. 

Ở Trường Quốc tế Nhật Bản có dạy tiếng Nhật, còn về nhà các con sử dụng tiếng Việt để giao tiếp và để hội nhập toàn cầu thì học tiếng Anh. Mặt khác có một bộ phận người Nhật lại cho rằng phải ưu tiên học tiếng Nhật đầu tiên. 
Tôi rất tò mò và đã đi tìm câu trả lời. 

Có một số quốc gia sử dụng 3 ngôn ngữ: Pháp, Đức và tiếng mẹ đẻ. Đến lớp 3 dành rất nhiều thời gian học tiếng Anh. Trẻ em Hà Lan, Phần Lan học tiếng Anh từ nhỏ. Không có vấn đề gì khi cho trẻ học nhiều ngôn ngữ lúc còn bé. 
Có một gia đình mà tôi quen biết, mẹ nói tiếng Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và mẹ nói chuyện với con cả 3 ngôn ngữ vì có tham vọng con cũng phải như thế. Như vậy lại sinh ra vấn đề rất là lớn. Vì có một nghiên cứu chỉ ra rằng, mỗi cá nhân chỉ nên nói chuyện bằng một ngôn ngữ với trẻ. 

Các con sẽ sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng đối tượng cụ thể. 

Có gia đình mẹ là người Rumani, bố là người Nhật, con giỏi tiếng Nhật hơn cả những bạn có bố mẹ đều là người Nhật, tiếng Anh cũng rất giỏi. 

Tôi có hỏi thì trả lời của ông bố khiến tôi rất tâm đắc: “Tôi đã cho con học thầy tốt!”. Vì vậy, việc học 2, 3 ngôn ngữ không phải là vấn đề đối với trẻ mà quan trọng là con được học tiếng Nhật, tiếng Việt thì đều chỉn chu, nghiêm túc, bài bản.

Hiện có điều khó khăn là tìm các câu ca dao bằng tiếng Anh để đọc to thành tiếng là một điều cản trở. 

Tôi rút ra kết luận: Kể cả mình có những câu khó đọc nhưng chỉ cần có nhịp điệu thôi thì các thầy cô dạy các con sẽ tạo thành thói quen, rất quan trọng để các con tiếp xúc nhiều sách vở. Chỉ cần đọc nhanh một văn bản thôi thì đó là thành công. Phụ huynh nên nắm bắt tâm lý của con cho con đọc những loại sách tạo ra hứng thú.

Học thuộc lòng là kết quả của việc lặp đi lặp lại quá trình đọc to thành tiếng, còn bắt con học thuộc lòng ngay thì các con cũng sợ điều đó. Như vậy, mình nên áp dụng cho các con còn nhỏ tuổi, hãy cho các con đọc thật nhiều, đọc to thành tiếng để nhớ một cách tự nhiên, không thấy bị ép buộc.

Về việc đọc sách, có một nghiên cứu chỉ ra khi các con học tốt môn Quốc ngữ thì sẽ học tốt môn Toán vì môn Quốc ngữ bắt nguồn cho mọi điều cơ bản nhất. Tôi nghĩ rằng việc đọc to thành tiếng tạo ra sự liên kết với não bộ. Các bạn đọc nhiều sách thì sẽ có chỉ số IQ cao. 

Cũng có một điều khó hiểu, IQ không thể cao hơn khi đọc nhiều hơn một số lượng sách cố định. Tôi cũng không hiểu về điều này lắm nhưng theo một nghiên cứu của ĐH Tohoku, các con mải mê đọc sách quá thì lại ảnh hưởng tới hoạt động khác. Vì vậy, bố mẹ nên xem thời gian đọc sách cho các con như nào là phù hợp với các hoạt động học tập, vui chơi khác. 

IQ cao nhất nếu ngủ đủ 8 tiếng/ngày

Thời gian ngủ như thế nào cho hợp lý? 

Đó là 8 tiếng/ngày. 

Thông tin tìm hiểu một trường ở Tokyo, Nhật Bản, năm 1979, các bạn học sinh lớp 4 ngủ xuyên giấc từ sớm. Nhưng đến năm 2002, số các bạn ngủ trước 22h giảm, số các bạn học đến 00h tăng lên. 

Các bạn ngủ muộn như này ảnh hưởng thế nào tới kết quả học tập? 

Tìm hiểu 25.000 em ở tỉnh Hiroshima cho thấy, các bạn chỉ ngủ khoảng 4 tiếng/ngày thì chỉ đạt 52-53 điểm, ngủ đến 8 tiếng/ngày thì số điểm cao nhất nhưng nếu ngủ nhiều hơn thì kết quả học tập lại đi xuống. Những bạn ngủ sau 00h thì não bộ lúc đó gần như không hoạt động nữa.

Quan trọng là quản lý giấc ngủ như thế nào? Đi ngủ và thức dậy vào mấy giờ?

Tôi có một lời khuyên là đừng cắt thời gian ngủ cho việc đọc sách. 

Tôi thấy kinh tế Nhật Bản có chiều hướng đi xuống là vì người Nhật cứ làm việc đến tận đêm khuya. Quan trọng là mình đề ra thời gian làm việc, học tập, ngủ nghỉ như thế nào? Nếu bớt thời gian ngủ cho việc học thì sẽ ảnh hưởng tới nghề nghiệp trong tương lai, đặc biệt là giảm độ chính xác trong công việc của mình. 

Chính thói quen sinh hoạt ảnh hưởng đến não bộ của các con. 

Nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ giữa chỉ số IQ và việc ăn sáng

Ăn sáng và chỉ số IQ

Tôi còn hiểu ra một điều nữa. Mối liên hệ giữa chỉ số IQ với thực phẩm trong bữa ăn. Quan trọng là chúng ta ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau. Chỉ cần ăn một món ăn nhưng có nhiều nguyên liệu trộn vào với nhau thì cũng tốt cho não bộ. 

Tùy theo mỗi quốc gia, có nơi bố mẹ làm đến tối muộn nên bữa tối rất sơ sài, thậm chí chưa được ăn đã phải đến các trung tâm học thêm. Điều đó không tạo ra hạnh phúc cho các con, cho mỗi gia đình và cho quốc gia đó. 
Bữa ăn sáng vô cùng quan trọng!

Mọi người cần phải suy nghĩ kỹ càng hơn, gần như tất cả các trường trên toàn thế giới thường dành những nội dung học tập quan trọng vào buổi sáng, từ 9-12h. Nếu não bộ không hoạt động thì sẽ không học được. 

Xem tivi bao lâu?

Tivi, internet nên sử dụng như thế nào cho hợp lý?

Trong thời đại này thì sử dụng internet, tivi 1 tiếng/ngày không ảnh hưởng quá nhiều đối với đời sống sinh hoạt. Đây là mối quan hệ giữa khả năng học tập và thời gian xem tivi.

Quan trọng là cách sử dụng như thế nào cho hợp lý. Nếu như học và dùng internet thì ảnh hưởng tới thời gian ngủ nên phải phân bổ thời gian cho điều độ. 

Quá trình sinh hoạt ra sao sẽ ảnh hưởng tới kết quả học tập của con như thế.

Bí quyết học tốt chữ Kanji

Trong hội trường này chắc có nhiều người đã từng học tập tại Nhật, có người không thể nào học tốt môn Kanji (chữ Hán của Nhật), dù luyện tập nhiều lần.

Từ khi tôi là giáo viên, tôi đã suy nghĩ mãi làm sao để học tốt môn Kanji.

Tôi hiểu ra điều quan trọng: “Nếu như cố gắng vào cách đọc Kanji cũng giống như làm 100 ô tính thì sẽ rất tốt ở bài kiểm tra của mình. Chắc chắn có những bạn kém ở môn Toán, Quốc ngữ, Khoa học… Bố mẹ luôn cố gắng để các con học tốt ở các môn. Nhưng thực tế là không thể tăng toàn bộ các môn như vậy được. Vì não bộ của các con hoạt động chưa hiệu quả. Không nên thúc ép con làm điều này, điều kia mà hãy cho con làm điều đơn giản. 

Giáo dục ở Nhật Bản, học Kanji hiệu quả còn hơn cả làm tốt 100 ô tính. 

Tôi có biết nhà trường có dạy Kanji trong tiếng Nhật nên cần chú trọng hơn dạy Kanji. Có một điểm tương đồng giữa học Kanji và làm 100 ô tính, khi học tốt Kanji rồi thì sẽ làm tốt 100 ô tính cũng như các bài kiểm tra khác vì tất cả đều bằng tiếng Nhật. Vì vậy, học Kanji tốt cũng tạo mối liên kết giúp não bộ hoạt động tốt hơn. 

Cần có mục tiêu cao trong học tập. Việc học Kanji thầy cô cần đặt ra mục tiêu là học sinh phải ghi nhớ 800% nội dung đã học đó để phục vụ các môn học khác. 

Để giúp các bạn học kém trở nên tốt hơn thì nên giúp các con làm tốt 100 ô tính, học tốt môn Kanji. Chỉ cần tập trung 2 nội dung này thôi thì sẽ ảnh hưởng tới các môn học khác. 

Ở Nhật có những bài toán, bài đọc hiểu có nhiều chữ Kanji, nếu học tốt thì sẽ giải quyết tốt. Tôi vẫn thường áp dụng luyện 100 ô tính và Kanji mỗi khi các con từ lớp bé chuyển lên lớp trên. Chỉ cần tập trung 2 tháng là học hết chữ Kanji.   

Gần đây, tôi nhận ra một điều như sau: Nếu mải viết Kanji nhiều quá thì lại không còn nhớ được Kanji nữa. 

Ngày bé, những người Nhật ngồi đây đều học Kanji. Viết 6 lần là nhớ được Kanji nhưng hầu hết ai cũng từng viết sai ở lần thứ 6. Nếu viết 10 chữ Kanji thì có những bạn chỉ biết viết phần bên trái, có bạn lại viết bên phải của chữ Kanji. 

Nếu viết nhiều thì sẽ không dùng đến suy nghĩ nữa mà viết theo phản xạ. 

Những bạn nhớ Kanji tốt có bí quyết riêng của mình. Chỉ có một điểm cần ghi nhớ là: Nhìn chữ mẫu chỉn chu, kỹ càng trước khi viết.

Những bạn viết Kanji không theo thứ tự đúng là do các bạn ấy đã không nhìn kỹ lưỡng. 

Tôi rất ngạc nhiên trong mấy chục năm theo đuổi tìm hiểu học Kanji cho hiệu quả thì chỉ có một điều đơn giản như vậy thôi. 

Như vậy, toàn bộ chữ Kanji phải học trong 1 năm có thể học tập trung trong 2 tháng. 

***

"Nhiều mô phạm thông thường cứ nghĩ là những chuẩn chỉ rồi nhưng thành ra dạy lại không đúng, thành ra giáo viên chưa hoàn thành được nhiệm vụ của mình. Tôi mất nhiều năm để hiểu được điều đó. Nên tôi nghĩ là sự nghiệp giáo dục trẻ em của mình chưa thể dừng lại được, mặc dù 60 tuổi rồi. Bài chia sẻ nhỏ góp một chút vào sự liên kết giữa Nhật Bản và Việt Nam. Việt Nam là đất nước tôi vô cùng yêu mến. Tôi xin cám ơn!", GS.Kageyama kết thúc bài chia sẻ trong tiếng vỗ tay của khán giả.

Phương Chi (ghi)